O kukurydzy Jak uprawiać Wykorzystanie Kukurydza w liczbach Kontakt

Zbiór

Uwagi o zbiorze kukurydzy na ziarno

Kukurydza jest rośliną dnia krótkiego, stąd kwitnie pod koniec lipca, a dojrzewa dopiero we wrześniu-październiku. Mimo, że do omłotu stosuje się powszechnie kombajny zbożowe, problemy ze zbiorem są zupełnie inne niż w przypadku zbóż:

  • jesienna pogoda nie sprzyja wysychaniu ziarna. Najlepiej nawet dojrzałą kukurydzę zbiera się przy większej wilgotności ziarna, niż w przypadku mokrej pszenicy czy jęczmienia.
  • omłot ziarna z kolby jest znacznie trudniejszy niż wymłócenie ziarna z kłosa.
  • mokre ziarno łatwo uszkodzić, a nawet utrącić zarodek, który pozostaje na rdzeniu kolbowym. Często spotyka się też niedomłacanie kolb.
  • masa omłóconego ziarna kukurydzy z jednostki powierzchni, jest zwykle dwukrotnie większa od masy ziarna odbieranego od kombajnu młócącego zboże.

Z powyższych powodów do żniw kukurydzianych trzeba się odpowiednio przygotować, zarówno pod względem zapewnienia odpowiednich maszyn, ich wydajności i niezawodności, jak też odpowiedniego wyregulowania kombajnu. Bardzo ważne są też względy organizacyjne – uzyskany produkt należy szybko odebrać od kombajnu i bezpiecznie zakonserwować. Warto tu podkreślić, że wysokowydajne kombajny zbierają do 2 ha na godzinę, co oznacza, że przy dobrym plonowaniu w każdej godzinie odebrać i zagospodarować trzeba 20-25 ton mokrego ziarna.

Bieżący rok wykazał, że właściwy dobór odmian, odpowiednia uprawa, wczesny siew i właściwa ochrona zadecydowały, czy ziarno będzie dobrze dojrzałe, czy też ledwo da się omłócić. Pamiętać trzeba, ze lepsza dojrzałość ziarna to istotne poprawienie wskaźników jakościowych, zaś niższa wilgotność to określone oszczędności przy suszeniu. Rolnicy, którzy uzyskali bardziej dojrzałe ziarno, to tak jakby mieli większe plony, bowiem ze względu na mniejszą wilgotność nakłady na suszenie będą mniejsze, a więc w ostatecznym rachunku uprawa będzie bardziej opłacalna Można więc zaproponować poprawkę, która może przekonać do uprawy nieco niżej plonujących odmian wczesnych (ramka). Ich konkurencyjność przedstawia się wówczas w znacznie korzystniejszym świetle.

wilgotność przy zbiorze mniejsza o 1 % = równoważy plon mniejszy o 1-2 dt/ha

(w zależności od przedziału wilgotności i jednostkowych kosztów suszenia)


Kiedy przystąpić do omłotu kukurydzy

Jako typową w naszych warunkach dla omłacanej kukurydzy trzeba przyjąć wilgotność około 30%. Wyjątkiem był rok ubiegły, kiedy w ekstremalnie korzystnych warunkach wilgotność ziarna kukurydzy zbieranego spadała często poniżej 20%. Z kolei w roku 2004 może być tak, że na niektórych plantacjach trudno będzie nawet zejść z wilgotnością poniżej 45%.

Do omłotu kukurydzy przystąpić można, kiedy zawartość wody w ziarnie osiągnie 38 %. Przy takiej wilgotności kukurydzę mogą z dobrym już skutkiem omłacać kombajny zbożowe, oczywiście po zamontowaniu przystawki do zbioru kolb i dokonaniu odpowiednich przystosowań. Często obserwowanym objawem odpowiedniej do omłotu dojrzałości ziarna jest tzw. stadium czarnej plamki , czyli powstanie niewielkiego sczernienia u nasady ziarniaka, przy zarodku. Termin uzyskania dojrzałości omłotowej zależy od wczesności odmiany oraz przebiegu pogody. W stadium czarnej plamki ziarno może mieć wilgotność 38%, ale w roku ciepłym i suchym również 30%.

Przy większej wilgotności ziarna (40-42%) pracować mogą tylko specjalistyczne kombajny kukurydziane, które mają wzdłużnie ułożone bębny młócące, mniej uszkadzające ziarno. Takich maszyn w Polsce jest jednak niewiele. Należą do nich stare Riverre Casalis z lat 70-tych, który kilka pozostaje jeszcze w użyciu. Podobnym rozwiązaniem charakteryzują się niektóre nowe typy kombajnów zbożowych np. Case Axial-Flow. Generalnie jednak, jeśli wilgotność ziarna przekracza 40%, kukurydzę powinno się zbierać tylko w postaci całych kolb, które później mogą być albo wysuszone i omłócone lub rozdrobnione i zakiszone. Taką alternatywę w bieżącym, trudnym dla dojrzewania kukurydzy roku trzeba koniecznie przewidzieć i do niej się przygotować.

Jak wykazują badania, w naszych warunkach wskazane jest, by po osiągnięciu dojrzałości omłotowej odczekać jeszcze ok. 10-15 dni, by zebrać bardziej suche i lepiej wypełnione ziarno. W bieżącym roku będzie to jednak trudne, bowiem jak wynika z tabeli, w roku chłodnym późniejsze odmiany dojrzewać będą dopiero w październiku, kiedy możliwości dalszego wysychania i pełnego nalania ziarna, są już bardzo ograniczone.

W październiku można jeszcze oczekiwać pewnego zmniejszenia wilgotności ziarna, ale nie warto czekać zbyt długo. Przy przesunięciu zbioru na listopad wilgotność już się nie zmniejsza, natomiast plony zaczynają spadać, co jest wynikiem rosnących strat powodowanych przez ptaki, opadanie kolb, jak też szkodniki i choroby, w tym zwłaszcza fuzariozę.

prof. Tadeusz Michalski, PZPK

Powrót