Przygotowanie gleby

Uprawa gleby na wiosnę

Pomimo, że uprawa kukurydzy jest stosunkowo prosta, to nadal niektórzy rolnicy popełniają szereg błędów, które w latach o niekorzystnym przebiegu pogody znacząco mogą obniżyć poziom plonów ziarna oraz jakość surowca na kiszonkę.

Wiosenne zabiegi uprawowe należy rozpocząć możliwie jak najszybciej. Zalecane jest najpierw włókowanie lub bronowanie (bronami odwróconymi zębami do góry), co powoduje przerwanie parowania i wyrównanie powierzchni pola oraz przyczynia się do przyspieszenia ogrzewania gleby. Głębsze spulchnianie poprzez kultywatorowanie na głębokość 10-14 cm jest wskazane tylko na glebach po zastoiskach wodnych lub na glebach ciężkich i zwięzłych po długotrwałych deszczach wczesnowiosennych. Jednak zbyt wczesne rozpoczęcie prac uprawowych, przy nadmiernej wilgotności gleby prowadzi do tworzenia na powierzchni pola głębokich kolein po kołach ciągników i niszczenia struktury gleby.

Po przeschnięciu powierzchniowej warstwy gleby można zastosować nawożenie przedsiewne. Na glebach lekkich, uprawę przedsiewną można ograniczyć do dwukrotnego bronowania broną zębową ciężką. Lepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie biernego agregatu uprawowego (np. zestawu bron zębowych połączonych z wałem strunowym). Dla tych gleb szczególnie ważne jest zachowanie jak największych zapasów wody, będących podstawowym czynnikiem decydującym o plonach. Z tego też względu stosowanie narzędzi bądź maszyn intensywnie spulchniających glebę nie jest wskazane. Na glebach typowo kukurydzianych, dobre efekty pracy przy uprawie gleby pod kukurydzę zapewniają agregaty uprawowe, w których narzędziem roboczym jest brona z zębami sprężynowymi współpracująca z dwoma wałami strunowymi wykonanymi z uzębionych płaskowników. Na glebach ciężkich, ze względu na trudności z utrzymaniem głębokości pracy, zamiast brony powinno się stosować kultywator z wąskimi zębami sprężynowymi. Rozstaw zębów zakończonych redliczkami na belkach ramy kultywatora podczas uprawy pod kukurydzę powinien wynosić od 8 do 10 cm, co zapewnia spulchnienie gleby na jednakowej głębokości.

Najlepsze efekty pracy w przedsiewnym przygotowaniu gleby daje stosowanie agregatów, w których narzędzie uprawowe stanowi kultywator ze sztywnymi zębami zakończonymi gęsiostopkami, podcinającymi całą powierzchnię pola na żądanej głębokości. Utrzymanie podczas pracy jednakowej głębokości pracy zapewnia prowadzenie agregatu na dwóch wałach - przednim i tylnym. Dla wyrównywania powierzchni pola stosowane są włóki o regulowanej głębokości pracy umieszczone za przednim wałem strunowym i między wałami tylnymi (strunowym i Crosskil). Prędkości robocze agregatów powinny wynosić powyżej 8 km/h (9-12 km/h), ponieważ poniżej tej wartości pogorszeniu ulega jakość pracy.

Aktywne maszyny uprawowe można stosować przede wszystkim tam, gdzie istnieją bardzo cięższe warunki glebowe. Wykorzystanie takich maszyn zapewni przygotowanie gleby do siewu w jednym przejeździe roboczym. Dodatkową zaletą maszyn aktywnych jest szeroka możliwość regulacji efektu uprawy np. przez zmianę prędkości roboczej agregatu, czy zmianę przełożenia w skrzyni przekładniowej maszyny.

Kukurydza niezależnie od kierunku uprawy wymaga równomiernego rozmieszczenia nasion w rzędach, tak, aby każda roślina posiadała możliwie jednakowe warunki rozwoju. Maszynami, które spełniają powyższe wymagania są siewniki punktowe. Do siewu kukurydzy najczęściej są wykorzystywane siewniki pneumatyczne, które nie są wrażliwe na wielkość i kształt nasion kukurydzy. W przypadku wykorzystywania do siewu siewników mechanicznych należy pamiętać o dostosowaniu rozmiaru łyżeczek do wielkości wysiewanych nasion kukurydzy. Na wyposażeniu siewnika są zazwyczaj tarcze z trzema rozmiarami łyżeczek, co zapewnia możliwość wysiewu każdej wielkości nasion.

Oferowane obecnie siewniki są przystosowane do nabudowania na nich urządzeń do wysiewu nawozów mineralnych, aplikatora nawozów płynnych, opryskiwacza czy aplikatora granulatów. Doposażenie siewnika w dodatkowy osprzęt, to kwestia potrzeb oraz możliwości finansowych.

Dr inż. Ireneusz Kowalik

Zwalczanie chorób i szkodników zabiegami wykonywanymi przed i w czasie siewu kukurydzy

Aby skutecznie ograniczyć straty w plonach kukurydzy, które w 2005r. mogą spowodować choroby i szkodniki, trzeba wykorzystać wszystkie dostępne metody zapobiegania oraz zwalczania. Duże znaczenie w utrzymaniu optymalnej zdrowotności roślin w ciągu całego okresu wegetacji mają działania organizacyjne oraz zabiegi uprawowe i chemiczne wykonane przed i w czasie siewu kukurydzy.

Ważny jest dobór do uprawy odmian mniej podatnych na choroby i szkodniki, szczególnie na zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi oraz na omacnicę prosowiankę. Jak wykazały badania, odmiany wczesne są mniej podatne na większość szkodników i wiele chorób, jednak niższy potencjał plonowania aniżeli odmian późnych ogranicza ich uprawę, zwłaszcza w gospodarstwach integrowanych.

Dużą rolę spełnia optymalna agrotechnika. Bardzo wskazana jest uprawa kukurydzy w zmianowaniu z innymi roślinami. Zachowanie płodozmianu pozwala obniżyć nasilenie wielu chorób: zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi, głowni guzowatej, głowni pylącej i drobnej plamistości liści oraz omacnicy prosowianki i niektórych innych agrofagów. Staranna uprawa roli, optymalne nawożenie, dość wczesny siew w glebę dostatecznie ogrzaną i terminowe wykonanie niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych stwarzają roślinom sprzyjające warunki wzrostu. Rosnąc szybciej kukurydza może „uciec” przed silniejszym atakiem wielu agrofagów. Łatwiej też przezwycięża skutki opanowania przez zgorzel siewek i inne choroby oraz żerowania larw ploniarki zbożówki, gąsienic omacnicy prosowianki i rolnic, mszyc, przylżeńców i innych szkodników.

Ważnym zabiegiem dla utrzymania dobrej zdrowotności roślin jest zwalczanie chwastów, bowiem na wielu gatunkach mogą rozwijać się i wstępnie żerować niektóre szkodniki, by później przejść na kukurydzę. Osłabiając rośliny, zachwaszczenie przyczynia się również do silniejszego opanowania kukurydzy przez choroby. Także w sąsiedztwie plantacji już od wiosny należy niszczyć chwasty grubołodygowe (komosy, rdesty, pokrzywy i inne), w których mogą rozwijać się i zimować gąsienice omacnicy prosowianki.

Zabiegiem chemicznego zwalczania chorób kukurydzy jest zaprawianie ziarna siewnego jednym z fungicydów: Maxim XL 035 FS w dawce 100 ml + 700 – 1100 ml wody na 100 kg ziarna, Oxafun T 500 FS w dawce 375 ml + 750 ml wody, Sarox T 500 FS w dawce 375 ml + 750 ml wody, Vitavax 200 FS w dawce 250 – 300 ml + 300 ml wody, Zaprawa Oxafun T 75 DS/WS w dawce 250 g ( na sucho ) lub 250 g + 1000 ml wody, albo Zaprawa nasienna T zawiesinowa w dawce 250 g (na sucho) lub 250 ml + 750 ml wody. Ostatnia zaprawa jest skuteczna w zwalczaniu zgorzeli siewek. Pozostałe ograniczają również głownię guzowatą, drobną plamistość liści i w mniejszym stopniu inne choroby. Natomiast fungicyd Maxim XL 035 FS redukuje porażenie roślin przez grzyby z rodzaju Fusarium , co przejawia się spadkiem nasilenia zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi a także fuzariozy kolb. Użycie tej zaprawy jest szczególnie wskazane w rejonach silnie zagrożonych przez wymienione choroby, w których powoduje zwyżkę plonu ziarna kukurydzy o około 10%.

Zwalczanie chemiczne ploniarki zbożówki jest uzasadnione w rejonach, w których w 2004 r. uszkodziła 10-15 % roślin w uprawie na ziarno lub 20-30% przeznaczonych na kiszonkę. Najprostszym zabiegiem jest zaprawianie ziarna siewnego insektycydem. Do tego celu należy stosować następujące preparaty: zaprawa Marshall 250 DS. w dawce 3-5 kg oraz Mesurol 500 FS w dawce 1 l na 100 kg. Preparaty te chronią także kukurydzę przed śmietką kiełkówką. Szczególnie godne polecenia jest użycie zapraw o przedłużonym okresie działania. Jedynym (po wycofaniu ze sprzedaży zapraw Gaucho 350 FS i Gaucho 600 FS) insektycydem tego typu będącym w trakcie rejestracji jest zaprawa Cruiser 350 FS, która w wykonanych badaniach, w dawce 900 ml na 100 kg ziarna siewnego kukurydzy zabezpieczyła rośliny przed żerowaniem larw ploniarki zbożówki i innych szkodników w czasie kiełkowania ziarna siewnego, wschodów i w okresie początkowego rozwoju roślin (do fazy piąty liść), a także istotnie ograniczyła wystąpienie mszyc i przylżeńców w okresie 8-10 tygodni od daty siewu (do połowy lipca). Natomiast Mesurol 500 FS chroni plantacje przed szkodami powodowanymi przez ptaki krukowate i dzikie gołębie. W rejonach masowego występowania ploniarki zbożówki, szkodników glebowych i ewentualnie rolnic do ich łącznego zwalczania można stosować wraz z siewem kukurydzy insektycydy granulowane: Diafuran 5 GR lub Furadan 5 GR w dawce 15 kg/ha. Do wykonania tego zabiegu trzeba użyć specjalny rozsiewacz (aplikator) granulatów, montowany na siewniku punktowym. W przypadku braku tego urządzenia i wobec spodziewanego dużego nasilenia szkodników glebowych i/lub rolnic można zastosować przed siewem na powierzchnię pola preparaty: Basudin 100 GR lub Diazinon 10 GR w dawce 80–120 kg/ha. Insektycydy te trzeba wymieszać z glebą na głębokość 10-12 cm.

Jeśli przewiduje się chemiczne zwalczanie omacnicy prosowianki w formie opryskiwania kukurydzy insektycydem w czasie, gdy rośliny osiągają pełną wysokość, trzeba wykonując siew pozostawić na plantacji drogi przejazdowe dla ciągnika z opryskiwaczem.

W okresie wschodów kukurydzy należy rozpocząć cotygodniowe lustracje plantacji w celu stwierdzenia, czy rośliny rozwijają się prawidłowo oraz zaobserwowania ewentualnego pojawu szkodników lub uszkodzeń roślin, by w porę podjąć ich interwencyjne zwalczanie.

mgr inż. Agata Tekiela, mgr inż. Paweł Bereś
IOR Terenowa Stacja Doświadczalna Rzeszów

Powrót