Ochrona

Zastosowanie zapraw nasiennych w ochronie kukurydzy przed szkodnikami

Zaprawianie ziarna jest najskuteczniejszym, najłatwiejszym do wykonania i jednocześnie najtańszym sposobem zwalczania szkodników i chorób występujących zaraz po siewie kukurydzy. Zabieg opryskiwania zastosowany alternatywnie do zaprawiania charakteryzuje się znacznie wyższymi kosztami, przy tym może nie objąć wszystkich czynników zagrażających kukurydzy w najwcześniejszym okresie rozwoju. Stąd też konieczność obsiania plantacji ziarnem zaprawionym i kwalifikowanym.

W wyniku zaprawiania ziarna roślina otrzymuje kilka ważnych składników, zarówno do ochrony jak i do początkowego odżywiania wschodzących siewek. Wszystko musi być odpowiednio naniesione i stanowić stabilną, nie pylącą, nie zbrylającą się i wreszcie dodatkowo estetyczną konstrukcję na nasionach. Ze względu na skomplikowaną technologię zaprawiania ziarna kukurydzy, najlepiej kupić już zaprawiony materiał siewny.

W okresie wczesnego rozwoju kukurydzy największe zagrożenie stwarzają następujące szkodniki: drutowce, ploniarka zbożówka i ploniarka gnijka oraz śmietka kiełkówka. Średnie straty w plonach ziarna powodowane przez ploniarkę zbożówkę wynoszą około 10 %, jednak w poszczególnych latach mogą osiągać do 20 %. Liczne pojawy drutowców lub śmietki kiełkówki we wczesnych fazach rozwoju kukurydzy mogą być przyczyną uszkodzenia całych plantacji. Zaprawy insektycydowe skutecznie chronią plantacje przed uszkodzeniami powodowanymi przez te szkodniki (tab. 1). Dodatkowo zaprawianie nasion kukurydzy ogranicza w znacznym stopniu wczesne pojawy mszyc oraz występowanie rzadziej spotykanych w kukurydzy szkodników takich jak: błyszczka jarzynówka, pędraki czy zwójka chryzantemeczka.

Zaprawa Mesurol 500 FS oprócz ograniczania liczebności ploniarek odstrasza również ptaki uszkadzające zasiewy i wschody, będące coraz częściej przyczyną dużych strat na plantacjach w niektórych rejonach kraju. Zaprawę insektycydową Gaucho 350 FS można stosować łącznie z zaprawą fungicydową Vitavax 200 FS co pozwala na jednoczesną ochronę przed ploniarkami oraz głownią kukurydzy. Nasiona należy zaprawić najpierw fungicydem, a następnie insektycydem.

Zaprawy przeciwko szkodnikom kukurydzy

mgr Maciej Boroń, doc. dr hab. Marek Mrówczyński
IOR w Poznaniu

Skuteczne i bezpieczne stosowanie herbicydów w kukurydzy

Kukurydza w początkowych fazach rozwojowych rośnie bardzo powoli i z tego względu należy do roślin najbardziej wrażliwych na zachwaszczenie. Do gatunków szczególnie konkurencyjnych w tym okresie należą chwasty o dużym współczynniku rozmnażania, których setki tysięcy nasion zalega w powierzchniowych warstwach gleby. Należą do nich: komosa biała, ognicha polna, tobołki, przytulia czepna, gwiazdnica pospolita, przetaczniki, rumianowate oraz bardzo niebezpieczne dla kukurydzy takie jak szarłat szorstki, ostrożeń polny, chwastnica jednostronna i perz właściwy.

Komosa biała – chwast jary, rosnący szczególnie na glebach lepszych. Występując w zasiewach kukurydzy nawet w niewielkim nasileniu (10-15 roślin/m 2 ) – może osiągać wysokość do 250 cm i wydać plon zielonej masy do 2 ton z 1 ha oraz 100 000 nasion z 1 rośliny. Straty plonów kukurydzy sięgają wówczas 50%. W województwach środkowej Polski komosa biała występuje na powierzchni 20-40% pól, natomiast na terenie pozostałych województw zagrożonych jest tym gatunkiem powyżej 60% pól.

Szarłat szorstki - należy do grupy chwastów tzw. ciepłolubnych, pojawiających się w zasiewach kukurydzy pod koniec maja, na początku czerwca. Narażone są przede wszystkim uprawy kukurydzy w województwach zachodniej i południowo-wschodniej Polski. Występując w dużym nasileniu przyczynia się do spadku plonów nawet do 70%. Płodność tego gatunku jest bardzo wysoka, jedna roślina może wytworzyć 186 000 nasion.

Ostrożeń polny – chwast wieloletni, występuje najczęściej na zaniedbanych agrotechnicznie polach w całej Polsce. Rozmnaża się głównie wegetatywnie przez wytwarzanie nowych pędów z pączków przybyszowych znajdujących się na korzeniach. Dodatkowym zagrożeniem jest możliwość rozmnażania się przez nasiona, unoszone przez wiatr na pola rodzime i sąsiednie. Z jednej rośliny dostaje się do gleby 35500 nasion.

Chwastnica jednostronna , zwana również prosówką czy też kurzym prosem – to gatunek jary, gleb żyznych, w miarę wilgotnych i próchniczych. Roślina ciepłolubna, wschodzi późną wiosną. Występuje w rejonach zachodniej, południowo-zachodniej, środkowej i południowo-wschodniej Polski, na areale ponad 60% pól kukurydzy. Przyczynia się do spadku plonowania nawet o 70%, w przypadku masowego wystąpienia w łanie.

Perz właściwy – jest rośliną wieloletnią spotykaną na każdej glebie, z wyjątkiem bardzo kwaśnych, lub piaszczystych. Należy do najbardziej rozpowszechnionych chwastów. Perz właściwy opanował powyżej 80% pól uprawnych województw północnej, środkowej, zachodniej i południowo-wschodniej Polski.

Największą szkodliwość ze strony chwastów obserwuje się w okresie od wschodów do fazy 4-6 liści rośliny uprawnej. Do gatunków szczególnie konkurencyjnych w tym okresie należą chwasty o dużym współczynniku rozmnażania, których setki tysięcy nasion zalega w powierzchniowych warstwach gleby. Należą do nich: komosa biała, ognicha polna, tobołki, przytulia czepna, gwiazdnica pospolita, przetaczniki, rumianowate oraz bardzo niebezpieczne dla kukurydzy takie jak szarłat szorstki, ostrożeń polny, chwastnica jednostronna i perz właściwy(...)

Eliminowanie chwastów z plantacji kukurydzy powinno być przeprowadzone w sposób kompleksowy oparty na odchwaszczaniu przedplonu, wykonaniu pełnego zespołu uprawek pożniwnych, wczesnej orce przedzimowej, wczesnym wykonaniu uprawek przedsiewnych z użyciem bron i włók, mechanicznym pielęgnowaniu zasiewów oraz użyciu herbicydów. Środki chemiczne do zwalczania chwastów należy jednak traktować jako uzupełnienie prawidłowo wykonanych zabiegów agrotechnicznych. Niestety coraz częściej stosuje się uproszczoną uprawę roli i w tym przypadku stosowanie herbicydów staje się podstawowym sposobem odchwaszczania pól.

Powinny one być jednak dobrane zawsze odpowiednio do stanu zachwaszczenia pola. Asortyment środków do chemicznej regulacji zachwaszczenia w uprawie kukurydzy jest bardzo bogaty i przy właściwym ich zestawie (mieszanki) można uzyskać zamierzony efekt.

Aby utrzymać plantację kukurydzy czystą przez cały okres wegetacji – plantator powinien opracowywać swój własny program ochrony rośliny uprawnej przed chwastami w oparciu o znajomość występujących na polu gatunków oraz wrażliwość ich na herbicyd, który zamierza zastosować. Na podstawie doświadczeń prowadzonych przez Zakład Ekologii i Zwalczania Chwastów istnieje możliwość zaproponowania przykładowo kilka programów zwalczania chwastów w kukurydzy w zależności od stanu zachwaszczenia pola.

1. Do niszczenia występujących na polu komosy białej, szarłatu szorstkiego, przytulii czepnej, ognichy i innych gatunków chwastów dwuliściennych można zastosować w fazie 2-4 liści kukurydzy i chwastów:

1. Niszczenie w zasiewach kukurydzy chwastnicy jednostronnej oraz chwastów dwuliściennych (wymienionych w pkt A) można wykonać

- zaraz po zasiewie kukurydzy stosując :

lub - po wschodach kukurydzy w fazie 4-5 liści i 2-4 liści chwastów :

•  Jeśli na plantacji występują perz właściwy, chwastnica jednostronna oraz chwasty dwuliścienne (wymienione w pkt A) można z dobrym skutkiem aplikować w fazie 3-4 liści kukurydzy i chwastów jedną z wymienionych mieszanek:

Przedstawione powyżej propozycje doboru odpowiednich herbicydów do istniejącego zachwaszczenia plantacji stanowią w większości mieszaninę dwóch środków o uzupełniającym się oddziaływaniu na chwasty. Pozwala to na prawie całkowite oczyszczenie plantacji. Stosowanie mieszanek ma również uzasadnienie ekonomiczne. Poprzez przeprowadzenie jednego zabiegu zużywa się mniej paliwa, nie tylko z tytułu samego opryskiwania., ale także dowozu wody na pole. Duże oszczędności można również uzyskać, jeśli do herbicydów stosowanych powschodowo użyje się adiuwanta jak np. Olbras 88 EC, Cittowet AL., Atpolan 80 EC, Adbios 85 SL. Można wówczas obniżyć o 30% dawkę herbicydu przy zachowaniu pełnej skuteczności ich działania na chwasty. Zawsze należy jednak przestrzegać zaleceń podanych w instrukcji stosowania użytego herbicydu. Dotyczy to zarówno informacji o możliwości łączenia herbicydu z adiuwantem, techniki przygotowania takiej mieszaniny oraz zakresu zwalczanych chwastów przez ten środek.

Jednym ze składników proponowanych mieszanin herbicydów jest Azoprim 50 WP, który niekorzystnie wpływa na środowisko przenikając do wód gruntowych, powoduje uodpornienie się niektórych chwastów oraz wykazuje działanie następcze na rośliny w płodozmianie. W związku z powyższym, środek ten został warunkowo dopuszczony do odchwaszczania kukurydzy, tylko do 2007 roku. W pozostałych krajach należących do Unii Europejskiej tej substancji aktywnej już nie stosuje się.

Wśród wymienionych wyżej herbicydów znajdują się również Titus 25 WG, Milagro 040 S.C. i MaisTer 310 WG. Jak wykazują wieloletnie badania prowadzone przez Zakład Ekologii i Zwalczania Chwastów – IUNG we Wrocławiu, herbicydy te mogą być mało selektywne dla niektórych odmian mieszańcowych kukurydzy.

Po ich zastosowaniu obserwuje się na niektórych odmianach kukurydzy zahamowanie wzrostu roślin, poparzenia lub przebarwienia liści, deformacje roślin, a nawet ich zamieranie. Uszkadzane przez wymienione herbicydy mieszańce wrażliwe plonują słabiej. Obniżki plonów ziarna z tego tytułu dochodzą nawet do 15% a w drastycznych przypadkach więcej.

Jednoznaczne ustalenie odmian kukurydzy wrażliwych i odpornych na zalecane w praktyce herbicydy wymaga wielu lat żmudnych badań, lecz mają one dla plantatorów ogromne znaczenie, ponieważ umożliwiają przekazanie im wiedzy o zagrożeniach wynikających z zastosowania niewłaściwego herbicydu, tzn. fitotoksycznie oddziaływującego na uprawianą odmianę, co może ustrzec ich przed poważnymi stratami. Plantator dokonując zakupu materiału nasiennego określonej odmiany, powinien zwracać się do dystrybutora o pełną informację dotyczącą nie tylko technologii uprawy, ale także ochrony przed chwastami, ze wskazaniem herbicydów selektywnych dla wybranej przez niego odmiany.

Prof. dr Henryka Rola
Zakład Ekologii i Zwalczania Chwastów IUNG Wrocław

Powrót