1. Opis szkodnika

Na kukurydzy dominują dwa gatunki: mszyca czeremchowo-zbożowa (Rhopalosiphum padi L.), długości 1,8 - 2,3 mm, barwy oliwkowo-zielonej oraz mszyca różano-trawowa (Metopolophium dirhodum Walk.), długości 1,9 - 2,8 mm, barwy bladozielonkawej lub zielonożółtej z intensywnie zielonym pasem na grzbiecie. Ponadto lokalnie na zasiewach kukurydzy mogą żerować: mszyca zbożowa (Sitobion avenae F.) oraz mszyca kukurydziana (Rhopalosiphum maidis Fitch.).

Fot. 1 Mszyca czeremchowo-zbożowa (Fot. P. Bereś)

Fot. 2 Mszyca różano-trawowa (Fot. P. Bereś)

2. Biologia

Pierwsze osobniki uskrzydlone nalatują na plantacje kukurydzy w cieplejszych rejonach Polski pod koniec maja lub na początku czerwca. Jeżeli w tym okresie warunki meteorologiczne są sprzyjające wówczas tworzą liczne kolonie. W rozwoju mszyc na kukurydzy wyróżnia się trzy szczyty liczebności. Pierwszy przypada pod koniec czerwca lub w pierwszej połowie lipca, w czasie, gdy rośliny rozwijają wiechy. Drugi obserwuje się w drugiej połowie sierpnia, natomiast trzeci pod koniec września, a niekiedy nawet i w październiku. Zróżnicowanie liczebności tych pluskwiaków w poszczególnych latach jest bardzo duże i wynosi od kilkunastu w latach chłodne i deszczowe do 1000 i więcej osobników na roślinę w lata ciepłe i umiarkowanie wilgotne.

3. Miejsca bytowania mszyc

Mszyca czeremchowo-zbożowa zasiedla górne i dolne powierzchnie blaszek liściowych, kłoski wiech, liście okrywowe kolb, a także żeruje pod pochwami liści. Mszyca różano-trawowa występuje natomiast tylko na blaszkach liściowych.

Fot. 3 Kolonia mszyc na pochwie liściowej (Fot. P. Bereś)

Fot. 4 Kolonia mszyc na liściach okrywowych kolby (Fot. P. Bereś)

4. Szkodliwość

Zarówno larwy jak i osobniki dorosłe uszkadzają rośliny kukurydzy przez wysysanie soków z wszystkich nadziemnych części roślin. W wyniku tego następuje zachwianie gospodarki wodnej roślin. Nadmierna utrata wody prowadzi do stopniowego żółknięcia, zwijania się i okresowego więdnięcia blaszek liściowych, zwłaszcza w okresach suchej i upalnej pogody, co przejawia się spadkiem plonu ziarna. Ponadto mszyce zanieczyszczają rośliny tzw. rosą miodową (spadzią), która jest doskonałą pożywką dla rozwoju wielu organizmów saprofitycznych, a zwłaszcza grzybów sadzakowych, których wystąpienie zmniejsza powierzchnię asymilacyjną roślin. Szkodliwość bezpośrednia mszyc na wielkość plonu jest niewielka. Znacznie wyższa jest szkodliwość pośrednia polegająca na ułatwianiu wnikania do roślin przez uszkodzone tkanki zarodników grzybów oraz bakterii będących sprawcami wielu chorób kukurydzy m.in. głowni guzowatej, zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi, plamistości pochew liści kukurydzy i innych.

5. Zwalczanie

Chemiczną ochronę plantacji kukurydzy przed mszycami należy prowadzić wówczas, gdy próg ekonomicznej szkodliwości wynoszący 300 sztuk na roślinę zostanie przekroczony. Przed przystąpieniem do zabiegu należy przeprowadzić obserwacje plantacji czy na roślinach nie występują już w większych ilościach biedronki, bzygi, złotooki i inne afidofagi, które są w stanie w przeciągu kilkunastu dni znacząco ograniczyć liczebność tych pluskwiaków. W chemicznej ochronie przed mszycami zaleca się wykonanie opryskiwania roślin jednym z preparatów: Karate 025 EC w dawce 0,2 l/ha, Karate Zeon 050 CS w dawce 0,1 l/ha, Karate Zeon 100 CS w dawce 0,05 l/ha lub Winylofos 550 EC w dawce 1,5 l/ha. W rejonach w których zwalcza się chemicznie omacnicę prosowiankę i/lub rolnice zabiegi przeciwko tym szkodnikom skutecznie ograniczają również i liczebność mszyc.

Opracowanie:

Mgr inż. Paweł Krystian Bereś
Instytut Ochrony Roślin TSD Rzeszów

Powrót