Wykorzystanie jako pasza

Kiszonka z kukurydzy

Kukurydzę pastewną przeznaczaną na kiszonkę z całych roślin najlepiej jest zbierać w okresie, gdy ziarno jest w stanie dojrzałości od woskowej do początku pełnej. Mamy wówczas możliwość uzyskania wyższego plonu suchej masy z hektara oraz kiszonki o wyższej wartości energetycznej. Potwierdzają to również liczne badania, które dowodzą, że termin zbioru jest jednym z podstawowych czynników decydujących o strukturze surowca do zakiszania.

Najwyższy plon świeżej masy kukurydza osiąga w fazie dojrzałości mlecznej, przy 20-22% s.m. w całych roślinach. Ziarno jest w tym okresie w stadium początkowego rozwoju. W miarę postępującej dojrzałości plon świeżej masy całych roślin systematycznie się zmniejsza, rośnie natomiast udział kolb w plonie ogólnym (tabela 1). Jednocześnie towarzyszy temu wzrost zawartości suchej masy zarówno w całych roślinach jak i kolbach z liśćmi okrywowymi.

W przeliczeniu na suchą masę (tabela 2), wraz z postępującą dojrzałością plony całych roślin, kolb z liśćmi okrywowymi oraz ziarna systematycznie rosną. Taką samą tendencję zachowuje udział kolb oraz ziarna w plonie ogólnym. Z przeprowadzonych badań wynika, że w porównaniu z dojrzałością mleczno-woskową udział kolb w dojrzałości woskowej zwiększył się o 12%, a w początku dojrzałości pełnej o 17%. Podobnie kształtuje się udział ziarna, ale różnice są nieco mniejsze.

Tabela 1. Wpływ terminu zbioru na zawartość suchej masy oraz plony kukurydzy i ich strukturę w świeżej masie

* dane autora

Tabela 2. Wpływ terminu zbioru na plony kukurydzy i ich strukturę w suchej masie

* dane autora

W związku z powyższym dobry surowiec do zakiszania charakteryzować się powinien wysokim, przekraczającym 40% (a nawet 50%) udziałem kolb w plonie świeżej masy oraz zawartością suchej masy w granicach 29 – 35%. Realizacja tego zalecenia w praktyce nie jest łatwa, bowiem na zawartość suchej masy w całych roślinach składa się zawartość suchej masy w łodygach i liściach, kolbach oraz udział kolb w plonie. Wyznaczając więc termin zbioru w praktyce najlepiej jest kierować się dojrzałością ziarna - ale nie do końca. Trzeba też zwrócić uwagę na stan łodyg i liści rośliny, by nie były zbyt suche, ponieważ nawet przy dokładnym ich rozdrobnieniu trudno będzie ubić sieczkę. W konsekwencji tego, pasza zostanie gorzej zakonserwowana i może pleśnieć. Wynika stąd, że podczas ustalenia terminu zbioru wymagana jest również pewna elastyczność - szczególnie w latach o nietypowym przebiegu pogody, co ostatnio często się zdarza. W latach suchych, kiedy rośliny szybciej zasychają, zbiór należy przyspieszyć, by nie dopuścić do nadmiernego wysuszenia liści i łodyg, a kukurydzę zbierać przy mniej dojrzałym ziarnie. W latach o normalnym przebiegu pogody, gdy rośliny są w pełni zielone zbiór można rozpoczynać po osiągnięciu woskowej dojrzałości ziarna. W latach mokrych, kiedy w gospodarstwie zazwyczaj są wystarczające ilości pasz objętościowych i nie występuje problem z ilością lecz jakością, zbiór najlepiej rozpocząć, tak jak w warunkach normalnych - po osiągnięciu woskowej dojrzałości ziarna. Jednak zbierany surowiec może charakteryzować się mniejszą od oczekiwanej zawartością suchej masy ze względu na większą zawartość wody w dolnych częściach łodygi. W takim przypadku można zwiększyć wysokość koszenia. Zastosowanie takiego rozwiązania spowoduje wprawdzie zmniejszenie ilości zbieranego plonu, ale tym sposobem możemy uzyskać lepszy jakościowo surowiec. Zwiększaniu wysokości koszenia będzie równolegle towarzyszył wzrost zawartości suchej masy w zbieranym plonie o około 0,8% na każde 10 cm podwyższonego ścinania, wynikający z pozostawienia na polu dolnych partii łodygi o większej zawartości wody oraz rosnącego udziału kolb w zbieranym surowcu. Zwiększając wysokość koszenia o 25 cm w stosunku do normalnej (15 – 20 cm) spowodujemy zmniejszenie plonu świeżej masy o około 12%. Jeżeli wysokość ścinania zwiększymy o kolejne 25 cm, to straty plonu łodyg z liśćmi powiększą się, do 21%, czyli średnio około 4,2% na każde 10 cm podwyższonego ścinania. W przeliczeniu na suchą masę spadki plonów będą wyraźnie mniejsze i przy podwyższeniu wysokości zbioru o pierwsze 25 cm zniżka wyniesie około 6%, a zrezygnowanie z kolejnych 25 cm łodygi z liśćmi powiększy stratę do 10% plonu ogólnego, czyli około 2% na każde 10 cm podwyższonego ścinania. W związku z powyższym, znając bilans paszowy w swoim gospodarstwie, sam może zadecydować, czy chce się uzyskać więcej paszy o gorszych parametrach żywieniowych, czy też kilka procent mniej, ale lepszej jakości, co będzie gwarantowało uzyskanie lepszych wyników produkcyjnych.

Dr Ireneusz Kowalik

Powrót